Nihal Göktekin helpt scholen in Amsterdam om hun visie op inclusief onderwijs om te zetten in concreet handelen. Daarbij maakt ze gebruik van vertalingen van de piramide Handelingsgericht Werken (HGW). Toen ze één van deze vertalingen op LinkedIn plaatste, leverde dat honderden reacties op. Hoe kwam Nihal op het idee om de HGW-piramide te vertalen naar zo’n concrete uitleg? Wat levert dat op? En waarom is hier zoveel interesse voor?
Nihal Göktekin werkt vijfentwintig jaar in het onderwijs. Sinds geruime tijd werkt zij als zelfstandig onderwijsadviseur op diverse scholen in Amsterdam. Tien jaar geleden maakte zij een eerste vertaling van de HGW-piramide naar een concreet model voor gebruik in de praktijk. In samenwerking met Jolanda van der Molen (schoolleider van basisschool De Bron) en Rosanne van Lammeren (IB’er op De Bron) werkte ze deze afgelopen jaren verder uit. Inmiddels is het een praktisch instrument waarmee schoolteams gericht kunnen werken aan inclusief onderwijs.
Waarom leverde de post op LinkedIn zoveel reacties op, denk je?
“Ik merk dat er behoefte is aan voorbeelden. Ik zet me in voor de beweging naar inclusief onderwijs in heel Amsterdam. Zo ben ik vanuit de scholen in Slotervaart ook betrokken bij een wijktraject richting inclusiever onderwijs, in samenwerking met Garage2020 en het samenwerkingsverband. Op scholen waar ik kom, krijg ik vaak de vraag: ‘Maar hoe dóe je dat dan, het onderwijs inclusief maken?’”
Wat was de aanleiding om de vertaalslag te maken naar zo’n concrete uitleg?
“Je hebt een concreet instrument nodig om gesprekken te voeren. Op verschillende scholen vul ik de piramide in samen met het hele team van leerkrachten, IB’ers en directie. Samen bekijken we wat op een school al gebeurt op de verschillende niveaus en onderzoeken we de kansen en de uitdagingen. Bij deze vertaalslag ligt de kracht niet alleen in de uiteindelijke schema’s, maar juist ook in het gezamenlijke proces. Dat proces zorgt voor eigenaarschap, wederzijds begrip en een gedeelde visie. Uiteindelijk voelt iedereen zich verantwoordelijk.”
Is het belangrijk dat iedereen zich verantwoordelijk voelt?
“Bij het werken aan inclusief onderwijs is het belangrijk dat een schoolteam collectief samenwerkt. Eerder was op veel scholen alleen de schoolleiding op de hoogte van de plannen. Door samen dit schema uit te werken, maak je het hele team eigenaar van het plan. Op De Bron werkt dit heel goed. De afgelopen jaren zijn daar kinderen binnenboord gehouden die veel ondersteuning nodig hadden.”
Kun je voorbeelden van leerlingen geven?
“Een leerling met een ernstige lichamelijke beperking, die niet kon praten en grotendeels liggend onderwijs volgde, is tot en met groep acht op school gebleven. Ook een leerling die in de kleuterklas een zwakke taalontwikkeling had en uitdagend gedrag vertoonde, zit nog steeds op school. En zo zijn er meer voorbeelden. Ik geloof echt dat dit alleen lukt als een heel team zich hiervoor inzet.”
Leerkrachten gebruiken het schema ook in gesprekken met ouders?
“Daarvoor hebben we een vereenvoudigd schema op een placemat ontwikkeld. Het schema draagt bij aan vertrouwen en gelijkwaardigheid in het gesprek met ouders. Juist doordat het overzichtelijk en transparant is, ontstaan er minder misverstanden of weerstand. Ouders zien welke hulp de school biedt en ook welke hulp de school níét kan bieden.”
Kun je een voorbeeld geven van hoe dit goed werkte?
“Op De Bron was een leerling met externaliserend gedrag. Telkens lieten we de ouders zien op welk niveau we het kind extra ondersteuning boden. Toen we uiteindelijk op niveau vijf uitkwamen en merkten dat we binnen de schoolsetting geen passend aanbod meer konden realiseren, begrepen de ouders dat volledig. Ze waren het ermee eens dat hun kind werd doorverwezen naar het speciaal onderwijs.”
Waarom zet jij je op deze manier in voor onderwijs?
“Ik geloof dat elk kind recht heeft op goed onderwijs en gelijke kansen. Doordat ik op zoveel scholen in Amsterdam kom, zie ik de enorme verschillen. Soms zit ik met een brok in mijn keel achter het stuur. Op nog geen vijftien minuten rijden van elkaar is op de ene school voor een kind het grootste probleem een vergeten hockeystick, terwijl op een andere school een kind thuis geen ontbijt heeft gehad.
Zelf ben ik toen ik tien was in Nederland komen wonen. Als kind dat opgroeide in een gemengde wijk en nieuw was in dit land, weet ik hoe bepalend de plek van je wieg kan zijn voor je kansen. Juist daarom wil ik bruggen bouwen tussen onderwijswerelden, systemen en kinderen. Zodat álle kinderen in Amsterdam goed onderwijs krijgen, ongeacht waar hun wieg heeft gestaan.”
Interview door:
Elissa Capelle
Samengevat
Vijf tips om de HGW-piramide te gebruiken op weg naar inclusief onderwijs
1. Zet de piramide in als een concreet instrument om gesprekken te voeren over inclusief onderwijs.
2. Zorg voor overzicht door de piramide naar jouw schoolsituatie te vertalen.
3. Concentreer je bij de vertaalslag op het gezamenlijk proces; de kracht ligt niet alleen in de schema’s zelf.
4. Vul de piramide samen in. Dat bevordert het gevoel van eigenaarschap en collectieve samenwerking.
5. Gebruik een vereenvoudigd schema tijdens oudergesprekken. Dat draagt bij aan vertrouwen en minder weerstand.
