Zorgplicht en verzuim

Bij leerlingen die door ouders schriftelijk bij je school zijn aangemeld én bij leerlingen die al op je school zitten en extra ondersteuning nodig hebben, heb je als school (officieel het schoolbestuur) zorgplicht. Dat betekent dat je, samen met ouders, op zoek moet naar mogelijkheden om de leerling op school of binnen het schoolbestuur te begeleiden.

De zorgplicht houdt ook in dat je als school een leerling pas mag verwijderen als een andere school bereid is gevonden die leerling toe te laten. Zo voorkomen we dat een leerling tussen wal en schip valt en thuis komt te zitten.

"Kinderen kunnen zich alleen zo goed mogelijk ontwikkelen als we samen om ze heen staan."

Zorgplicht

De zorgplicht geldt voor zowel het regulier als speciaal (basis)onderwijs. Bij leerlingen die door ouders schriftelijk bij je school zijn aangemeld én bij leerlingen die al op je school zitten en extra ondersteuning nodig hebben, heb je als school (officieel het schoolbestuur) zorgplicht. Dat betekent dat je, samen met ouders, op zoek moet naar mogelijkheden om de leerling op school of binnen het schoolbestuur te begeleiden.

Voor dit onderzoek heb je als school zes weken de tijd. Deze periode mag één keer met vier weken worden verlengd. In deze onderzoeksperiode hoeft je de leerling nog niet te plaatsen. 

Het onderzoek van school kan drie uitkomsten hebben:

  1. Je kan als school de leerling met extra ondersteuning passend onderwijs bieden.
  2. Je kan de leerling geen passende plek bieden, maar een andere reguliere basisschool mogelijk wel. Samen met ouders ga je op zoek naar een andere reguliere school voor de leerling.
  3. Je denkt aan een ander type onderwijs voor de leerling, zoals speciaal onderwijs of speciaal basisonderwijs. Daar is een toelaatbaarheidsverklaring voor nodig. Die vraag je aan bij ons samenwerkingsverband.

In de Handreiking Zorgplicht kun je het allemaal nalezen.

Informatie voor ouders

Wil je ouders informeren over wat zorgplicht inhoudt?
Dan kun je gebruik maken van dit filmpje, dat we speciaal voor ouders ontwikkelden. Op dat onderdeel van de site kunnen ouders ook in tekst meer informatie vinden over het onderwerp. 

Dit wil ik graag weten

Ouders hebben een kind aangemeld waarvan wij als reguliere school denken dat het gebaat is bij speciaal (basis)onderwijs. Wat kunnen we het beste doen?

Als school heb je zorgplicht voor kinderen die extra ondersteuning nodig hebben. Samen met ouders kun je binnen je school/schoolbestuur onderzoeken of je dit kind, met extra ondersteuning, voldoende kunt bieden. Als een verwijzing naar het speciaal (basis)onderwijs de beste optie blijkt, kan je het kind – in overleg met ouders – aanmelden bij het samenwerkingsverband voor de aanvraag van een toelaatbaarheidsverklaring.

Je hebt als school zes kalenderweken de tijd om te bepalen of je het kind, binnen de basis- en extra ondersteuning, passend onderwijs kunt bieden. Deze termijn gaat in op het moment dat de ouders het kind hebben aangemeld. De periode kun je eenmalig met vier weken verlengen. In deze periode hoeft je de leerling niet te plaatsen. Als je langer nodig hebt dan 10 weken, dan moet je de leerling wel plaatsen. Je kunt het onderzoek of er ondersteuning geboden kan worden op jouw school(bestuur) in overleg met ouders voortzetten. 

Ook als het kind nog niet kent, heb je als school zorgplicht. Het is de bedoeling dat je met ouders de benodigde informatie ophaalt en onderzoekt hoe je het kind het beste kunt (laten) ondersteunen.

Ja, je hebt (als het kind een extra ondersteuningsbehoefte heeft) ook in dat geval zorgplicht. Alle stappen (onderzoek en aanbod) zijn van toepassing.

In de praktijk blijkt dat kinderen het best geholpen zijn bij het verstrekken van de belangrijke voorinformatie en goed overleg tussen school en ouders. Investeer in de samenwerking met ouders, zodat je beter en sneller kunt bepalen wat de leerling nodig heeft. 

  • Het is van belang dat ouders informatie die kan wijzen op een extra ondersteuningsbehoefte vermelden bij de aanmelding.
  • Als ouders hun kind op meerdere scholen tegelijk aanmelden, zijn zij verplicht dat te melden en ook aan te geven welke scholen dat zijn. Vraag dus altijd op het formulier of dat het geval is.
  • Als je als school extra informatie wil opvragen, dan kan dat alleen met toestemming van ouders.
  • Check de gezinssituatie. Als beide ouders gezag hebben, moeten beide ouders de aanmelding ondertekenen. Dit kan geschillen met ouders die niet (meer) samenwonen/gescheiden zijn en elkaar niet informeren, voorkomen.

De beste manier is in dit geval niet de toelating af te wijzen, maar de ouders te laten weten dat de aanmelding niet behandeld kan worden door gebrek aan informatie. Je kunt het beste met ouders in gesprek gaan over het belang van complete informatie voor een passende onderwijsplek voor hun kind. Als ouders bepaalde informatie niet willen of kunnen (laten) verstrekken, moet je het doen met de informatie die er wel is.

Als de school (aantoonbaar) een wachtlijst heeft, gaat de termijn van zes weken voor onderzoek pas in op het moment dat de leerling aan de beurt is om toegelaten te worden. Uiteraard breng je de ouders hiervan op de hoogte.

Ouders hebben dan recht op tijdelijke plaatsing (en dus inschrijving), tot het definitieve besluit is genomen.

De eerste school waar de ouders hun kind (schriftelijk) hebben aangemeld, en de school heeft plek, heeft zorgplicht.

Ja, dat kan. Zorg daarom dat een afwijzing goed gemotiveerd is (bevindingen uit het onderzoek), zorg voor een school die bereid is de leerling op te nemen, en vermeld de bezwaarprocedure in overleg met je bestuur in de afwijzing. Ouders hebben zes weken de tijd om in bezwaar te gaan (bij je bestuur). Vaak komen deze geschillen vervolgens terecht bij de Geschillencommissie Passend Onderwijs in Utrecht. Daarna kunnen ouders nog naar de rechter.

Nee, zeker niet. Bovendien zal het bij een eventueel geschil de school niet helpen dat ze de aanmelding proberen te verhinderen.
In de eerste situatie zullen wij met ouders en school nagaan welke (voorlopige) oplossing gevonden kan worden om de leerling (passend) onderwijs te kunnen (blijven) bieden. In de tweede situatie gaan we in gesprek met de ouders na wat de reden is van de voorkeur voor de specifieke school en zoeken we zo mogelijk met ouders naar een passend alternatief.
Als uit het onderzoek blijkt dat de leerling meer nodig heeft dan de school kan bieden, dan meld je als school de leerling aan bij ons samenwerkingsverband. Dit gebeurt altijd in overleg met ouders. Tijdens dat traject blijf je als school verantwoordelijk voor een onderwijsaanbod. Thuiszitten dient te worden voorkómen.

De zorgplicht houdt in dat een school een leerling pas mag verwijderen als een andere school – als dat beter passend is – bereid is gevonden die leerling toe te laten. De leerling moet daar geplaatst kunnen worden. Eerder mag je de leerling niet verwijderen.

Verzuim en thuiszitters

Als samenwerkingsverband, dus met álle schoolbesturen en scholen, zijn we verantwoordelijk voor een dekkend en passend aanbod voor alle leerlingen. Herhaaldelijk verzuim en thuiszitten hebben een grote impact op de leerling en dat willen wij voorkómen. In bepaalde complexe situaties komt het helaas voor dat een leerling tijdelijk thuiszit. Ons uitgangspunt is dat er voor elke leerling binnen drie maanden een passend onderwijsaanbod is gerealiseerd.

De route

Het stroomschema brengt de nieuwe aanwezigheidsaanpak voor verzuimcoördinatoren en intern begeleiders in beeld. Het is een vereenvoudigde weergave, een soort ‘spoorboekje’, van een uiteraard zorgvuldig en intensief te lopen proces dat er voor ieder kind anders uitziet. Gebruik deze als leidraad om tijdens dit proces samen met ouders stappen te zetten, de juiste mensen rond de tafel te verzamelen en samen te onderzoeken en in kaart te brengen wat het kind nodig heeft. Dat is voor ieder kind anders, op maat. Wij hopen dat deze leidraad bijdraagt aan een zorgvuldig proces dat leidt tot een passende vorm van onderwijs, ook voor kinderen waarbij schoolgang (even) niet meer lukt.

Dit wil ik graag weten

Ouders hebben een kind aangemeld waarvan wij als reguliere school denken dat het gebaat is bij speciaal (basis)onderwijs. Wat kunnen we het beste doen?

Wij gaan ervan uit dat iedere school er alles aan doet om, in overleg met ouders en kind, thuiszitten te voorkomen of op te lossen. Als een kind helaas toch tijdelijk thuiszit: meld hem zo snel mogelijk aan als thuiszitter via DUO, bij leerplicht. Bij zorgen om 4-jarigen kun je contact opnemen met de JGZ-verpleegkundige of -arts in je regio.

Daarnaast is het belangrijk dat je als school in contact blijft met kind en ouders. Zorg dat het kind en ouders betrokken blijven bij de school door het meegegeven huiswerk na te kijken en regelmatig te vernieuwen. Zorg voor het contact met klasgenootjes en de leerkracht.

Onze beleidsmedewerker en coördinator thuiszitters, Tamara Dekker, kan je adviseren over de te nemen stappen. Neem contact met haar op via mail op t.dekker@swvamsterdamdiemen.nl

Ouders die hun kind ongeoorloofd thuishouden meld je bij je schoolbestuur en, via DUO, bij leerplicht. Als je er als school en schoolbestuur samen met ouders niet uitkomt, kun je eventueel mediation inzetten.

Als je als school denkt aan een verwijzing naar het speciaal (basis)onderwijs, dan kun je een aanvraag voor een toelaatbaarheidsverklaring indienen bij het samenwerkingsverband. Dat gebeurt in ieder geval in overleg en bij voorkeur met schriftelijke toestemming van ouders. Onder bepaalde voorwaarden kun je, als dat in het belang van het kind is, een toelaatbaarheidsverklaring aanvragen zonder toestemming van ouders. Voor meer informatie kun je contact met ons opnemen.

Meld de thuiszitter in DUO. 

NB: Met de aanmelding van een thuiszitter blijft de school/schoolbestuur zorgplicht houden. Van school/schoolbestuur wordt verwacht dat je er alles aan doet om thuiszitten van een kind te voorkomen of op te lossen.

Onze beleidsmedewerker en coördinator thuiszitters, Tamara Dekker (t.dekker@swvamsterdamdiemen.nl) kan adviseren wat je als school, in overleg met ouders, kunt doen. Je behoudt als school, samen met het schoolbestuur, in de tussentijd wel de zorgplicht voor de leerling.

Als het gaat om thuiszitters, werken wij nauw samen met Bureau Leerplicht. Wij houden een registratie bij van leerlingen die thuis zitten, zoals bekend bij ons én bij Leerplicht Amsterdam en Diemen.

Deze registratie bevat de volgende informatie:
– Beschrijving van de stand van zaken
– Reden waarom de leerling thuis zit
– Welke acties worden ondernomen om het thuiszitten op te heffen.

Bij vastgelopen complexe situaties rond thuiszitten, waarbij onderwijs en/of hulpverlening stagneert, kun je een leerling inbrengen bij het doorstroomoverleg (DOT) met de gemeente Amsterdam, waarbij ouders en de verschillende betrokkenen worden uitgenodigd.

In het onderwerp passend aanbod bij thuiszitters komen verschillende wetten samen: de Leerplichtwet, Wet Passend Onderwijs en, op moment dat hulp of ondersteuning aan de orde is, de Jeugdwet.

Leerplichtwet – In het onderwijs is de Leerplichtwet 1969 maatgevend: ieder kind heeft recht op onderwijs. Het is de primaire verantwoordelijkheid van de ouders/verzorgers om te zorgen dat een kind naar school gaat. Als sprake is van verzuim, dan treedt Leerplicht hier tegen op. De leerplicht geldt vanaf dat het moment dat een kind vijf jaar en 1 maand oud is, tot aan het eind van het schooljaar waarin het kind zestien wordt – of tot 18 jaar als geen startkwalificatie is gehaald.

Wet Passend Onderwijs – In 2013 is de Wet Passend Onderwijs ingevoerd. De wet kreeg handen en voeten met het Plan van aanpak Passend Onderwijs, een jaar later in 2014. In de kern is de wet bedoeld om meer maatwerk mogelijk te maken voor leerlingen die dat hard nodig hebben. 

Jeugdwet – De derde wet waar het thema thuiszitters aan raakt, is de Jeugdwet. Een maatwerkoplossing voor een thuiszitter vraagt in een deel van de gevallen een combinatie van onderwijs en zorg. Dit betekent dat er tussen onderwijs en zorg goede afspraken gemaakt kunnen en moeten worden over de inzet van zorg thuis en/of op school.

Registreer zowel geoorloofd als ongeoorloofd verzuim. Verzuim van meer dan 16 uur in 4 weken is zorgelijk verzuim. Meld dit (voor kinderen vanaf 5 jaar via DUO) bij Leerplicht en kijk  samen met leerplicht wat je kunt doen om het verzuim te stoppen. Ga in een zo vroeg mogelijk stadium met ouders in gesprek over de oorzaken. Bespreek of er wellicht ondersteuning nodig is op school of thuis. Bij (dreigend) thuiszitten kun je voor advies contact opnemen met Tamara Dekker, beleidsmedewerker en coördinator thuiszitters.

NB: Vaak is regelmatig (geoorloofd) verzuim een voorspeller voor problemen in de schoolgang in het voortgezet onderwijs.

M@ZL (spreek uit: mazzel) staat voor Medische Advisering van de ziek gemelde Leerling en is een integrale aanpak vanuit de GGD om leerlingen met ziekteverzuim vroegtijdig te signaleren te begeleiden. Hierdoor kan thuiszitten (met alle gevolgen van dien) beter worden voorkomen. Goede samenwerking tussen de scholen, jeugdartsen, ouders en kind en andere samenwerkingspartners is hierbij belangrijk. De M@zl aanpak wordt nu met name in het voortgezet onderwijs toegepast. Deze aanpak wordt geïntegreerd in het primair onderwijs.

Ja, dat is mogelijk. Mediaton kan een zinvolle interventie zijn wanneer de communicatie tussen school en ouders niet meer goed verloopt of geheel verstoord is geraakt. Wanneer school of ouders sterk zitten op eigen overtuigingen en standpunten.

De mediator (vanuit de gemeente Amsterdam) start met een intakegesprek met school en ouders om te verkennen wat er speelt en waar oplossingsrichtingen liggen. Als dit bevalt, moet een aantal zaken geregeld worden (zoals vrijwilligheid en vertrouwelijkheid) in een mediationovereenkomst. Na deze fase kan de mediation van start.

Er volgen verschillende gesprekken onder leiding van de mediator. Bij de gesprekken neemt de mediator een neutrale en onafhankelijke positie in. School en ouders krijgen de gelegenheid het eigen verhaal op tafel te leggen. Van daaruit zal de mediator proberen het belang van de leerling, wat beider belang is, centraal te stellen. Vanuit het belang van de leerling nodigt zij school en ouders uit toe te werken naar een oplossing voor de situatie die ontstaan is of dreigt te ontstaan.

Denk je dat mediation kan helpen om voor een leerling om een stagnatie in de schoolgang te doorbreken? Neem dan eerst contact op met Tamara Dekker, t.dekker@swvamsterdamdiemen.nl. Zij kan je verder verwijzen naar de mediator. De kosten van de mediator worden in principe vergoed door de gemeente Amsterdam.

Back to top