Gedrag in de klas groen-14

Signaleren

Signaleren van gedrag begint met het stellen van de juiste vragen. Maak je je zorgen over een leerling? Handelingsgericht signaleren kan je verder helpen. Door gedrag nauwlettend te observeren.  

Wat zie je in het gedrag en in interactie met de omgeving? Wanneer zie je dit? Hoe vaak? In welke situaties speelt het en wanneer gaat het goed? Wat gaat daaraan vooraf en volgt in beide scenario’s? 

Tips

  • Let ook op gedrag dat minder snel opvalt (internaliserend). Zoals een leerling die erg verlegen, angstig, eenzaam, teruggetrokken of geïsoleerd lijkt te zijn.  
  • Beschrijf signalen in termen van concreet waarneembaar gedrag, zonder zelf te gaan interpreteren of conclusies te trekken. Het ABC gedragsschema is hier een handig hulpmiddel voor.  
  • Gebruik het leerlingvolgsysteem om observaties vast te leggen.   
  • Behoefte aan hulp bij het signaleren? Overleg (met toestemming van de ouders) met de intern begeleider, die kan mee observeren en meedenken over een passende aanpak.  

Subjectief observeren helpt om vervolgens een goed geformuleerde hulpvraag te stellen. Het draait allemaal om het begrijpen van de behoeften van de leerling. Daarna kan je samenwerken aan effectieve interventies en oplossingen. Bij de onderdelen ‘begrijpen’ en ‘ondersteuning’ gaan we hier verder op in. 

Samenwerken met ouders

Het is van belang om vanaf de start goed samen te werken met ouders/verzorgers en te bouwen aan wederzijds vertrouwen. Hoe ziet de samenwerking eruit? Wat is er extra nodig qua communicatie, afstemming en in het samen optrekken? Het begint met het leggen van een goede basis en het centraal stellen van het gemeenschappelijk belang: dat het goed gaat met dit kind. We hebben elkaar hierbij nodig. Bespreek wat ieders rol hierin is en hoe we gaan samenwerken. 

In het gesprek met de ouders deel je jouw observaties door concreet het gedrag te beschrijven (bijvoorbeeld: “ze praat voor haar beurt” en niet: “het is een lastig kind”). Vraag ouders of zij het omschreven gedrag herkennen en/ of dat ze er ervaringen mee hebben en wat zij doen of hebben geprobeerd. Dat wat werkt zou een gezamenlijke aanpak kunnen worden. Benoem ook hoe samengewerkt kan worden met deskundige collega’s binnen en buiten school (zoals de intern begeleider, de gedragsspecialist of de schoolpsycholoog).

Ouders-betrokken-school

Samen ontdekken

Leerlingen vertonen vaak verschillend gedrag op school en thuis, en zelfs bij verschillende leerkrachten. Begrijpen waarom bepaald gedrag op de ene plek wel succesvol is, vraagt om aandacht. Tijdens deze informele uitwisseling, waarin zowel de leerkracht als de ouders (en het kind) waardevolle bijdragen leveren, onderzoek je samen de kenmerken van het kind, het onderwijs, en de opvoeding die mogelijk van invloed zijn. Capaciteiten, interesses, sociale vaardigheden, en werkhouding spelen een rol. Deze kenmerken kunnen de ontwikkeling van het kind bevorderen of belemmeren. Belangrijke vragen worden samen beantwoord, soms met behulp van observaties of gesprekken met de leerling. De centrale vraag in deze analyse is: hoe goed sluit de aanpak van de leerkracht en ouders aan bij wat het kind nodig heeft in onderwijs en opvoeding? Wat lukt al goed en waar liggen nog uitdagingen? Zo ontstaat een gedeeld inzicht in de situatie, waardoor betrokkenen begrijpen wat er speelt. Het uitspreken van waardering en complimenten voor elkaars inzet draagt bij aan een positieve sfeer in het gesprek. 

Handige tools

Tool

Welke valkuilen zijn er? Lees meer in deze observatie tool.

Tool

Het ABC-model is een model waarin je het probleemgedrag objectief analyseert.

Tool

Bespaar tijd en krijg een mooi visueel resultaat van je observaties in de klas. Met de Tijdsteekproef-app kan je efficiënt de taakgerichtheid van leerlingen meten.

Tool

Dit zijn aandachtspunten voor een speciaal gesprek, als het moeilijk gaat met leren, motivatie en/of gedrag of als school en ouders een andere kijk op de zaak hebben.

Boek

Dit boek gaat in op het voeren van betrokken en constructieve gesprekken tussen ouders en de leerkracht.

Meer lezen over gedrag

Verder naar

Back to top