Meriëm Najjar
specialist begaafdheid & Differentiatie
Meriëm Najjar is specialist Hoogbegaafd-heid & Differentiatie bij Meyis praktijk begaafdheid, EMDR-therapeut en bestuurslid LBBO-specialisten begaafdheid.
Meriëm was jarenlang leerkracht in het basisonderwijs en en specialiseerde zich vervolgens in onderwijs voor leerlingen met kenmerken van begaafdheid. Met veel plezier begeleidt zij nu begaafde kinderen, jongeren, ouders en verschillende scholen.
Over zichtbaarheid van begaafdheid
Wat als Nederlands niet de moedertaal van een leerling is, hoe herken je dan kenmerken van begaafdheid? Wat zegt de wetenschap over taal en begaafdheid? In de deelsessie ‘Een leerling is meer dan haar of zijn taal’ tijdens de conferentie begaafdheid in maart, gaf Meriëm inzichten vanuit theorie en praktijk. Ook gaf ze tips over hoe je deze leerlingen met kenmerken van begaafdheid beter kunt signaleren. Op Binnenplaats blikken we af en toe met een artikel terug op deze conferentie.
Meriëm Najjar begint haar sessie met een anekdote. “In 2003 is er een meisje dat tijdens een toets antwoord moet geven op de vraag: welke van de onderstaande begrippen zijn voorbehoedsmiddelen. ‘Condoom, pil, pessarium en pilsje’. Van de eerste drie weet ze het zeker, maar bij pilsje twijfelt ze. Ze kent dat woord niet. Het lijkt wel op pil, dus het zou kunnen. Uiteindelijk vinkt ze pilsje ook aan.”
“Vervolgens spreekt de leraar haar hier klassikaal op aan. ‘Pilsje, denk je dat nou echt?’ Het meisje schaamt zich zo dat ze rest van de dag niet meer kan praten en het raakt haar zoveel jaren later nog. Waarom vroeg hij niet: ‘Weet je wel wat pilsje betekent?’” Het waar meisje Meriëm het over heeft, was zijzelf. Pas op latere leeftijd ontdekt ze dat ze kenmerken van begaafdheid heeft. Met Meyis praktijk begaafdheid begeleidt ze kinderen, jongeren, ouders en scholen op dit gebied.
Non-verbale intelligentie testen
De manier waarop deze leraar destijds met haar omging, maakt haar nu extra bevlogen om ervoor te zorgen dat begaafdheid ook bij anderstalige kinderen en of kinderen met een migratie achtergrond wordt gesignaleerd. Meriëm: “Anderstalige kinderen hebben vaak een valse start. Hun begaafdheid wordt niet herkend doordat hun woordenschat niet altijd toereikend is. Maar taal zou geen rol moeten spelen bij signaleren van (hoog)begaafdheid.” Zij pleit er daarom voor om non-verbale testen om begaafdheid te signaleren zoals ZOOV+ (geen intelligentietest, maar een signaleringsinstrument) en KIQT+ te gebruiken.
De moedertaal is belangrijk voor de ontwikkeling van een kind
Ook geeft ze het belang van de moedertaal voor deze leerlingen aan. “Uit onderzoek blijkt hoe belangrijk de moedertaal is voor kinderen in hun ontwikkeling. Door op scholen aandacht te hebben voor de moedertaal kunnen kinderen zich veilig voelen en beter tot bloei komen.” Als tip geeft ze bijvoorbeeld dat kinderen een gedicht of spreekwoord uit de eigen taal kunnen voordragen. “Hiermee geef je ruimte aan hun eigen identiteit. En geef je kinderen het gevoel dat ze er ook bij horen, daardoor voelen ze zich veilig.”
'Spreekt een meisje wel honderduit met haar vriendinnen, maar is ze doodstil in de klas? Ga eens met haar in gesprek.'
Heb aandacht voor culturele verschillen
Meriëm wil geen lijstje geven van hoe je HB bij deze kinderen kunt signaleren, maar leerkrachten uitdagen om hun blik te verbreden. “Stil gedrag hoeft niet te betekenen dat een leerling de lesstof niet begrijpt. In veel culturen wordt verwacht dat je je als kind zo onopvallend mogelijk gedraagt. Je mag een volwassene niet tegenspreken of een weerwoord geven. Let als leerkracht daarom bijvoorbeeld eens op of leerlingen zich op het schoolplein heel anders gedragen? Spreekt een meisje wel honderduit met haar vriendinnen, maar is ze doodstil in de klas? Ga eens met haar in gesprek.”
“Ook kunnen kinderen een cultureel referentiekader missen. Gaat het in een Cito-toets over een skivakantie en sinterklaas, dan kan het zijn dat een kind met een migratieachtergrond dit niet begrijpt. Let eens op wat een jongen voor creatieve bouwwerken in de bouwhoek maakt. Kortom zet eens een andere bril op en let niet alleen op taal.”
Samengevat
Vijf tips om kenmerken van begaafdheid beter te herkennen bij anderstalige leerlingen
- Kijk verder dan taal. Let ook op andere uitingen van intelligentie, zoals creativiteit, probleemoplossend vermogen en complexe bouwwerken of ideeën.
- Gebruik waar mogelijk non-verbale signalering. Gebruik bijvoor-beeld non-verbale signaleringsinstrumenten zoals ZOOV+ of KIQT+.
- Geef ruimte aan de moedertaal. Dit kan bijdragen aan veiligheid, identiteit en het gevoel erbij te horen.
- Houd rekening met culturele verschillen.
- Observeer leerlingen in verschillende situaties.
Conferentie begaafdheid 2026
Op 25 maart vond de conferentie begaafdheid van A tot Z plaats in Hotel Casa in Amsterdam. Deze conferentie, die door 250 onderwijsprofessionals werd bezocht, sloeg een brug tussen wetenschap en de lespraktijk rondom leerlingen met kenmerken van begaafdheid. Na een keynote van Sabine Sypré namen bezoekers deel aan verschillende sessie. Waaronder de sessie ‘Een leerling is meer dan haar of zijn taal’ verzorgd door Meriëm Najjar. De conferentie werd georganiseerd door SWV VO Amsterdam-Diemen, SWV PO Amsterdam Diemen ism Het ABC onderwijsadvies en -begeleiding.
