Home / Artikelen / Met kleine stapjes samen een grote beweging maken: Bouwen aan Expertisenetwerken

Met kleine stapjes samen een grote beweging maken: Bouwen aan Expertisenetwerken

geen kind de buurt uit, wijk

Natascha van Duyvenbode en Bernlef Knossen bouwen aan expertisenetwerken in de buurt

Mogelijk maken dat elke kind in Amsterdam en omgeving passend onderwijs en de juiste ondersteuning krijgt in de eigen buurt: het is een prachtige opdracht waar Natascha van Duyvenbode en Bernlef Knossen hun schouders onder zetten. Waarom krijgen ze energie van meebouwen aan expertisenetwerken in de buurt? Waar zijn ze trots op? Hoe ziet hun werkdag eruit?

Verbinden jeugdhulp, regulier en speciaal onderwijs

Bernlef heeft flink wat onderwijservaring. Hij werkte zeventien jaar lang in het speciaal basisonderwijs, als leerkracht, adjunct-directeur en directeur. In de zomer ging hij aan de slag als wijkverbinder bij ‘BEN in de Buurt’. In de rol kan hij zijn ervaring vanuit het speciaal basisonderwijs inzetten in het reguliere onderwijs. Natascha startte haar carrière in de jeugdhulp op haar negentiende. Ze werkte onder andere op een leefgroep in een jeugdgevangenis en als ambulant behandelaar in gezinnen.

Natascha – ‘Toen ik in de jeugdhulp werkte, was ik zo verbaasd over het gebrek aan samenwerking met het onderwijs. Die verbinding verstevigen vormt een rode draad in mijn carrière.’

Nauwe samenwerking

Officieel is Bernlef wijkverbinder voor BEN in de Buurt, Natascha werkt als aanjager-coördinator onder de vlag van BEN Amsterdam. Maar hun opdracht is hetzelfde en beide rollen lijken erg op elkaar. Het is dan ook logisch dat deze twee bewegingen steeds verder verknoopt worden tot een stedelijke aanpak. Natascha en Bernlef sluiten regelmatig aan bij elkaars overleggen. Als ze een link ontdekken bij een inhoudelijk onderwerp, weten ze elkaar ook snel te vinden. Hun werk geraakt steeds beter afgestemd, omdat ze elkaars aanpak gaandeweg beter leren kennen.

Bernlef – ‘De inzet van ons werk is passend onderwijs voor elk kind in de eigen buurt. Die inzet wordt breed gedragen en erkend als essentiële beweging in Amsterdam. We werken nu volop aan een gezamenlijke werkwijze, die we voor meerdere jaren kunnen uitrollen.’

Vergelijkbare problematiek

Het is bij het bouwen aan expertisenetwerken belangrijk om lokaal te werk te gaan. Maar dat betekent niet dat de problematiek zo verschillend is. In alle wijken spelen dezelfde uitdagingen en thema’s, zoals een taalachterstand, een toename in moeilijk gedrag, het jonge kind, een tekort aan geschoold personeel. Sinds corona zijn de kinderen die met onvoldoende vaardigheden op school starten toegenomen. Op meerdere plekken in de stad verloopt de samenwerking nog moeilijk, omdat er onduidelijkheid is over wederzijdse verwachtingen en de beste inzet van elkaars expertise.

Natascha- ‘Samen met de scholen in de buurt en het OKT maken we een startanalyse. Hierna kijken we met elkaar wat er nodig is en maken een plan van aanpak.’

Gezamenlijke verantwoordelijkheid

Het uitgangspunt is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Natuurlijk helpt het daarbij enorm als er een stevige structuur is om samen te werken, waarbij scholen elkaar goed weten te vinden en ook organisaties in de wijk betrokken zijn. Maar naast een goede structuur is er een cultuuromslag nodig. De bereidheid bij schoolbesturen om met elkaar samen te werken, is een belangrijke voorwaarde en soms nog wel een uitdaging. IB’ers en kwaliteitsmedewerkers vinden elkaar doorgaans sneller dan schoolbesturen.

Bernlef- ‘Schoolbesturen die de handen in elkaar slaan, scheppen broodnodige ruimte. Er zijn vervolgens talloze manieren om samen activiteiten op te pakken en professionals te verbinden. Samen willen we het individuele kind, groepen én leerkrachten ondersteunen.’

Veel afwisseling, altijd verbindingen

De werkdagen van Natascha en Bernlef zijn heel afwisselend. Op de agenda staan dagelijks meerdere samenwerkingen op de agenda. Bernlef vindt het leuk om verschillende scholen als uitvalsbasis te gebruiken om telefoontjes te plegen of aan een beleidsstuk voor scholen of bestuurders te schrijven. Hij heeft regelmatig contact met het Ouder- en Kindteam, het gespecialiseerd onderwijs, met de gemeente, met jeugdwerkers en heel veel verschillende partners in de sociale basis.

Natascha – ‘We krijgen best veel vrijheid om zelf onze uren in te delen. Ik werk ook nog als trainer op zzp-basis. Als aanjager ben ik steeds verbindend bezig: contact zoeken met partners, gaatjes in agenda’s vullen met thema’s die we samen door moeten spreken. Heel divers.’

Van dagelijkse basis naar complexere zaken

Bestaansonzekerheid heeft een enorme impact. Financiële stress speelt in sommige gezinnen zo sterk, dat er geen ruimte is voor de ouders om aan opvoedvaardigheden te werken. Daarom is het volgens Bernlef en Natascha zo belangrijk om te kijken naar een dagelijkse basis. Pas als de belangrijkste stress weggenomen wordt, ontstaat er ruimte voor opvoedingsvraagstukken.

Bernlef – ‘Als je een stevig bouwwerk hebt in de buurt, zowel voor de dagelijkse basis als voor de specifiekere ondersteuning en expertise, dan kan je samen automatisch ook breder kijken naar de ontwikkeling van het kind. Als we elkaar vaak ontmoeten, krijgen we ook sneller op tafel wat er speelt in de buurt en in de scholen.’

Verbinding concreet maken

Bernlef heeft de voorbije tijd hard gewerkt aan de samenwerking tussen alle scholen in Osdorp en Bos en Lommer. Hij voerde veel gesprekken met partners uit de sociale basis, zoals kinderdagverblijven, voorscholen en JGZ’ers. De analyse van beide buurten is inmiddels klaar en biedt een mooi startpunt om expertise verder te verbinden. Hij ziet tevreden hoe de scholen naar elkaar toe groeien en netwerken in de wijken steeds meer betrokken zijn. Het is telkens weer de vraag hoe de verbindingen en betrokkenheid concreet gemaakt kunnen worden.

Natascha – ‘In Noord is onveiligheid op straat een groot thema. Schietpartijen komen in het nieuws, soms zijn kinderen getuigen. Meerdere scholen voelden zich niet voldoende betrokken. Toen de scholen en ook de wijkagent, de straatcoaches en jongerenwerkers samenkwamen, ontstond er beweging. Vervolgens stelde ik de vraag hoe we ook de ouders konden betrekken.’

Voor elkaar van betekenis zijn

Natascha kreeg een mooi compliment van een schooldirecteur, die de term ‘aanjager’ heel goed bij haar vindt passen: iemand die verbindingen legt en niet loslaat tot de samenwerking echt op zichzelf staat. Ze wil in haar werk uitdragen dat uitdagingen minder zwaar worden als je ze samen draagt. Ook Bernlef zet zich in voor het leggen van verbindingen. Ook hij gaat er tussenuit zodra dat kan.

Bernlef – ‘Het is een prachtige uitdaging om verbindingen neer te zetten die duurzaam zijn. We willen dat ook leerkrachten zich ondersteund voelen, zodat ze zich weer kunnen richten op hun primaire taak. Uiteindelijk willen we allemaal blij worden van het werk dat we doen, wij willen van betekenis kunnen zijn voor de ander. Leerkrachten willen hetzelfde.’