Inge Planteydt pleit voor een goede samenwerking met ouders
Wie voor de klas staat, kent ze ongetwijfeld: ouders die het liefst elke week een persoonlijk gesprek willen. Of ze hebben zich ingelezen over een pedagogische aanpak en vinden het maar logisch dat jij als leerkracht hun visie volgt. Hoe houd je de samenwerking met deze veeleisende ouders goed en waarom is dat zo belangrijk? Volgens Inge Planteydt begint een stevige pedagogische driehoek met waardering voor de contextkennis van ouders en een nieuwsgierige houding.
Veeleisend betekent betrokken
Inge Planteydt wordt ingeschakeld door scholen én door ouders als de samenwerking stroef verloopt. Daarnaast heeft ze veel ervaring met de begeleiding van ouders van hoogbegaafde kinderen. Ook geeft ze in company trainingen over een goede relatie tussen ouders en leerkrachten. Een stevige pedagogische driehoek is het uitgangspunt in al haar professionele activiteiten. Dit houdt in dat ouders en leerkrachten goed samenwerken, met het belang van het kind te allen tijde voorop. Volgens Inge is ‘veeleisend’ niet het juiste woord voor de ouders die de leerkracht het vaakst benaderen.
‘Veeleisende ouders zijn in de kern vooral betrokken. Ze willen het beste voor hun kind. Als jij ze lastig vindt, zegt dat oordeel ook iets over jou. Er zijn altijd meerdere kanten.’
Zelfverwezenlijking
Dat veel ouders vaker van zich laten horen dan vroeger, hangt samen met een bredere evolutie in het onderwijs. Vroeger waren scholen bovenal plekken van kennisoverdracht. Op school werden daarnaast normen en waarden overgebracht, die de kinderen ‘kneedden’ om een plek te vinden in de maatschappij. Nu zijn ouders wijzer, ze weten wat er mogelijk is in het onderwijs en hebben dus ook ideeën over wat beter zou kunnen voor hun kind. Begrippen als zelfactualisatie, ‘worden wie je bent’ en inclusie zijn belangrijk geworden. Kinderen hebben naast kennis ook recht op passend onderwijs en zelfontplooiing.
‘Het onderwijs heeft vandaag ook de taak om bij te dragen aan de zelfverwezenlijking van het kind. Dit doel is behoorlijk individualistisch. Dat ouders mondiger worden, heeft dus te maken met een grotere cultuuromslag.’
Kennis van de context
De contextkennis die ouders hebben, is cruciaal om een volledig beeld te krijgen van het kind. Want ouders kennen hun kind in zekere zin al vanaf ‘min negen maanden’. Ze hebben daarnaast zicht op wat via genen doorgegeven is en herkennen soms eigen talenten, uitdagingen en ervaringen in hun kind. Ook weten ze hoe hun kind zich ’s nachts gedraagt, hoe het zich voelt als het met andere vriendjes speelt of op de voetbalclub is. Ouders hebben naast contextkennis ook de eindverantwoordelijkheid over hun kind tot het 21 jaar is.
‘Het helpt om je in gesprekken nieuwsgierig op te stellen. Wie is het kind buiten het klaslokaal? Peil naar ervaringen van ouders, ook ervaringen uit hun eigen jeugd.
Goed doorvragen
Als leerkrachten basisinformatie goed checken en daarnaast doorvragen in gesprekken met de ouders, zullen ze waardevolle informatie krijgen. Daarvoor is het nodig om aannames te checken en verwijten niet persoonlijk te nemen. Het is slim om te peilen naar eerdere ervaringen, met zowel inlevingsvermogen als professionele afstand. Vaak is er in de vorige pedagogische driehoek iets gebeurd wat het vertrouwen geschaad heeft. Inge werkte onlangs met een moeder. Haar dochter had een hele tijd thuisgezeten en de impact op het gezin was enorm. Toen het meisje na een tijdje op de nieuwe school weer slecht ging slapen, kwam haar moeder op hoge poten naar school.
‘Voor de moeder gingen alle alarmbellen af. De huidige leerkracht moest vervolgens het vertrouwen zien te repareren, ook al is de echte schade in het verleden ontstaan.’
Oplossingen zoeken
Het gaat in een stevige pedagogische driehoek niet om wie gelijk heeft. Het draait om samen zorgen dat geluk ontstaat. Geluk is besmettelijk: gelukkige ouders en kinderen tot meer werkgeluk voor de leerkracht en natuurlijk heeft ook het werkgeluk van leerkrachten invloed op het welzijn van de leerlingen. Inge raadt daarom aan om altijd door te vragen naar elkaars oplossingsstrategieën. Wat werkt er thuis dat in de klas ingezet kan worden en vice versa?
‘Aan ouders geef ik de tip om niet stellig maar juist vragend het gesprek met de leerkracht aan te gaan. Diezelfde houding vraag ik van de leerkracht.’
Ook aandacht voor stille ouders
De als ‘lastig’ ervaren ouders zijn slechts het topje van de ijsberg, het zijn vooral die ouders waar veel aandacht naar toe gaat. Leerkrachten moeten beseffen dat niet alle ouders naar hen komen als ze zorgen hebben. Als ze stil blijven, betekent dat uiteraard niet dat alles van een leien dakje gaat. Ook stille ouders beschikken over belangrijke contextinformatie over hun kinderen. Bij alle ouders geldt: investeren in een goede relatie loont.
‘Een kind is altijd loyaal naar de ouders. Daarom is het bij elk kind slim om op te luisteren naar wat ouders te zeggen hebben en te zorgen voor een goede samenwerking. Meteen goed investeren in een goede relatie met de ouders levert op de lange termijn ook tijd op.’
Voorbij blinde vlekken
Uiteraard is de contextkennis van ouders naast essentieel ook maar een deel van het verhaal. Het perspectief van de leerkracht is even waardevol. De leerkracht kijkt met de bril van het onderwijs naar het kind, naar de klascontext. Leerkrachten zijn ‘onmisbare passanten’ die voort kunnen bouwen op ervaring met andere kinderen. Ook hebben ze kennis van didactische methodes en toegang tot het bredere netwerk, zoals het samenwerkingsverband en partners in de wijk. Zowel ouders als leerkrachten kijken met blinde vlekken. Maar bij goed samenwerking ontstaat een helder beeld van wat er aan de hand is en welk effect dat op het kind heeft.
‘De leerkracht vormt zich soms al te snel een beeld van het kind. Ouders kunnen niet weten hoe hun kind zich gedraagt in de klas en hoe het zich verhoudt tot andere kinderen. Dat maakt het zo belangrijk dat ouders en leerkrachten voorbij blinde vlekken goed naar elkaar luisteren.’
Interview door:
Marie Meeusen
Samengevat
Vijf tips voor 'lastige' gesprekken
1. Besef dat veeleisende ouders in de kern heel betrokken zijn. Jullie willen allemaal het beste voor het kind. Die wens staat voorop.
2. Voel je niet persoonlijk aangevallen en durf door te vragen. Kijk voorbij blinde vlekken van alle gesprekspartners.
3. Zoek samen naar oplossingen. Wat werkt er thuis, wat is helpend in het klaslokaal?
4. Ook stille ouders hebben waardevolle contextkennis. Investeren in een goede relatie met elke ouder levert je op de lange termijn tijd op.
5. Maak duidelijk dat je naast pedagogische ervaring ook toegang hebt tot een professioneel netwerk. Schakel dat netwerk in als jullie er samen niet uitkomen of als de beste oplossing buiten de schoolmuren te vinden is.
