BRON: Nationaal Kennisinstituut onderwijs
De Nederlandse overheid streeft naar inclusief onderwijs in 2035 en ook Amsterdam is in beweging hiernaar toe. Wat weten we uit onderzoek over de effecten van inclusief onderwijs? Het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs deelt op een nieuwe themapagina een overzicht van beschikbare wetenschappelijke kennis over de effecten van inclusief onderwijs op leer- en psychosociale uitkomsten.
Inclusief onderwijs is onderwijs waarbij alle kinderen en jongeren dichtbij huis, volwaardig en gelijkwaardig toegang hebben tot een inclusieve leeromgeving waarin ze zich samen ontwikkelen, leren en participeren. In de beweging naar inclusief onderwijs verschuift de aandacht van het plaatsen van leerlingen in regulier of gespecialiseerd onderwijs, naar een inclusief schoolsysteem voor alle leerlingen. Dit vraagt een omslag in het denken waarbij verschillende randvoorwaarden nodig zijn. Wat is er bekend over de effecten van inclusief onderwijs op de leer- en psychosociale uitkomsten van alle leerlingen in het primair en voortgezet onderwijs?
NKO biedt een overzicht van de beschikbare kennis over de effecten van inclusief onderwijs van de afgelopen jaren op nationaal en internationaal niveau. Hierbij is onderscheid gemaakt tussen leerlingen met én leerlingen zonder ondersteuningsbehoefte.Â
Effecten op leeruitkomsten
Inclusief onderwijs lijkt overwegend geen nadelig effect te hebben op de leerprestaties van leerlingen met extra ondersteuningsbehoeften. Maar de effecten wisselen sterk. Dit kan te maken hebben met de manier waarop inclusief onderwijs is georganiseerd en het type ondersteuningsbehoefte. Ook voor leerlingen zonder extra ondersteuningsbehoeften zijn de effecten wisselend. In het primair onderwijs zijn de effecten meestal neutraal of positief en in het voortgezet onderwijs meestal neutraal, en in sommige gevallen lijken ze negatief maar klein. Â
'In het primair onderwijs zijn de effecten meestal neutraal of positief '
Effecten op psychosociale uitkomsten
Psychosociale effecten voor leerlingen met en zonder extra ondersteuningsbehoeften zijn vaak neutraal, maar er zijn ook positieve en negatieve effecten. Het effect verschilt per psychosociaal aspect. Â
De langetermijneffecten van inclusief onderwijs lijken positief voor leerlingen met extra ondersteuningsbehoeften. Zij behalen vaker een diploma, volgen vaker vervolgonderwijs en hebben vaker een baan als zij inclusief onderwijs hebben gevolgd.​
Zelf aan de slag?
De Inclusieve Instapkit is bedoeld voor iedereen in het primair onderwijs die aan de slag wil met inclusief onderwijs. Met praktische tools, concrete stappen en een ontwerpgerichte aanpak helpt de toolkit om direct te starten. De instapkit is ontwikkeld binnen een driejarig project van SWV PO Amsterdam Diemen, Garage2020 en Amsterdamse basisscholen, samen met leerkrachten, schoolleiders, ib’ers, ouders en leerlingen.
