BRON: nationaal kennisinstituut onderwijs (Kennisrotonde.nl)
Leerkrachtgeleide spel- en bewegingsactiviteiten kunnen een positieve bijdrage leveren aan de ontwikkeling van sociale vaardigheden bij kinderen van drie tot zes jaar. Bij deze activiteiten bewegen kinderen samen onder begeleiding van een leerkracht, vaak ondersteund door muziek, taal of spelmaterialen. Voorbeelden zijn tikspellen, Annemaria Koekoek en Schipper mag ik overvaren.
Onderzoek laat zien dat kinderen die deelnemen aan gestructureerde spel- en bewegingsprogramma’s meer vooruitgang laten zien in sociale vaardigheden dan kinderen die alleen vrij spelen. Ze leren beter samenwerken, communiceren en zich in anderen verplaatsen. Ook ontwikkelen ze meer zelfbeheersing en kunnen ze emoties beter herkennen en reguleren (Loukatari et al., 2019; Piek et al., 2015; Yuan et al., 2025). Daarnaast laten sommige studies zien dat gedragsproblemen, zoals hyperactiviteit of externaliserend gedrag, kunnen afnemen.
Â
Mogelijke verklaring
Een mogelijke verklaring voor deze positieve effecten is dat kinderen tijdens deze activiteiten herhaaldelijk en doelgericht oefenen met sociale interacties. De leerkracht speelt hierbij een belangrijke rol door het spel te organiseren en te begeleiden. Door regels, rollen en samenwerkingsopdrachten te gebruiken, ontstaan situaties waarin kinderen moeten samenwerken, overleggen, op hun beurt wachten en conflicten oplossen. Hierdoor krijgen zij veel kansen om sociale vaardigheden te oefenen in een gestructureerde en veilige omgeving.
'Voorbeelden van geleide spel- en bewegings-activiteiten zijn tikspellen, Annemaria Koekoek en Schipper mag ik overvaren'
Muziek, materialen en duur
De effecten lijken groter wanneer activiteiten worden ondersteund door muziek en materialen, zoals instrumenten of ballen. Deze combinatie stimuleert gezamenlijke beweging, ritme en samenwerking tussen kinderen. Ook blijkt uit onderzoek dat een interventieduur van ongeveer twaalf weken het meest effectief is. Over het algemeen dragen leerkrachtgeleide spel- en bewegingsactiviteiten dus bij aan de sociale ontwikkeling van jonge kinderen, al is nog niet precies bekend welke mechanismen hierbij het belangrijkste zijn.
Bronnen
Loukatari, P., Matsouka, O., Papadimitriou, K., Nani, S., & Grammatikopoulos, V. (2019). The effect of a structured playfulness program on social skills in kindergarten children. International Journal of Instruction, 12(3), 237–252.
Piek, J. P., et al. (2015). [studie over bewegingsprogramma en gedrag bij kleuters].
Tsangaridou, N., et al. (2014). [onderzoek naar sociale interactie in bewegingsactiviteiten].
Yuan, Y., et al. (2025). Meta-analyse naar de effecten van spel- en bewegingsinterventies op sociale vaardigheden.
