Wat houdt een 'vreedzame school' in?
De Visserschool is een ‘vreedzame school’. Wat houdt dit in? Hoe worden waarden als tolerantie, burgerschap en democratie waargemaakt in deze school? Directeur Heleen van Heemskerck van Beest en kleuterleerkracht Famke Oppewal vertellen met veel liefde over hun vreedzame en heel diverse school.
Vreedzame school
Toen Heleen in 2020 startte op de Visserschool, was de school nog maar net begonnen met de Vreedzame School-methodiek, die gebruikt wordt in alle AMOS-scholen. De aanpak sluit goed aan op de diverse populatie van deze school en op het thematisch onderwijs. Famke werkt sinds 2021 als kleuterleerkracht op de Visserschool, haar tweede werkgever. Ze houdt erg van de fantasierijke en vrije aard van kleuters. Ook is Famke coördinator van de onderbouw. En ze maakt deel uit van de Werkgroep Vreedzame School.
Heleen – ‘Een Vreedzame School biedt aandacht aan de sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen, aan burgerschap en democratie. Dat gebeurt op een veelomvattende manier. De aanpak is geworteld in het thematische, tweetalige onderwijs.’
Pestmeldknop en mediatoren op het speelplein
‘Wij-versus-zij’-denken is niet aanwezig op de Visserschool en pestgedrag wordt in de kiem gesmoord. De pestmeldknop is een QR-code die op verschillende plekken op school hangt. Leerlingen kunnen die met hun iPad scannen, ook zonder dat anderen dat zien. Zo kunnen ze een melding maken van pestgedrag dat henzelf of hun medeleerlingen treft. Een melding wordt binnen 24 uur opgepakt. In het voorbije schooljaar is er geen enkele melding gemaakt. Dat heeft ook te maken met de succesvolle samenwerking met mediatoren, oudere leerlingen die toezicht houden op het schoolplein. Ze zien erop toe dat er op een positieve manier met elkaar wordt gespeeld en dat plagen geen pesten wordt.
Femke – ‘Er zijn wel twintig mediatoren die elkaar afwisselen. Leerlingen die interesse hebben in deze rol, doen mee aan een sollicitatieprocedure. De werkgroep Vreedzame School traint ze in conflictbemiddeling. We willen de mediatoren nog zichtbaarder maken, met duidelijke foto’s in de school.’
Vieren van verschillen
De school is met wel 45 nationaliteiten heel divers. Er is geen dominante groep in aantallen. De leerlingen leren als kleuter al dat ze mogen zijn wie ze zijn en dat niemand anders dat voor hen kan bepalen. Je mag dus ook dragen wat je wil, zolang het maar fijn voelt. Verschillen zijn er om te vieren. Naar welke muziek luisteren ze thuis? Wat is hun favoriete eten? Hoe ziet hun feestkleding eruit? Ouders helpen hun kinderen graag als ze spullen van huis mee mogen nemen. Ook zij voelen zich trots.
Heleen – ‘Voor de wereldlunch nam iedereen wat mee om met elkaar op te eten: roti, gebakken banaan, Fries suikerbrood en veel meer. Elk jaar vieren we drie verschillende feesten uit een andere culturele of religieuze traditie. Dit jaar vierden we Chinees Nieuwjaar, leerlingen met een Chinese achtergrond leerden ons trots hun tekens. Tijdens de ramadan hebben we iftar gevierd met de groepen 7 en 8. Ook bezochten we een moskee in de buurt, waarbij een aantal leerlingen een gebed deed.’
Doorgaande lijn
De werkgroep Vreedzame School doet meer dan mediatoren opleiden. Zo stelt de werkgroep het rooster op voor de lessen van de zes blokken die in een jaar aan bod komen. Dit rooster wordt ook met de ouders gedeeld. Door deze stevige doorgaande lijn weten niet de leerkrachten, ouders en leerlingen goed wat ze te wachten staat. Ook sollicitanten zijn enthousiast over de Visserschool. In een tijd van nijpende lerarentekorten reageerden opvallend veel bevoegde sollicitanten op de twee vacatures die in het voorbije jaar openstonden.
Famke – ‘Als nieuwe leerkrachten behoefte hebben aan een stoomcursus in de Vreedzame School-methodiek, kunnen ze bij de werkgroep terecht. Tot nu toe is dat nog niet nodig, ze solliciteren vaak juist omdat ze zich goed kunnen vinden in onze aanpak.’
Ik-ben-ik-week
Op Paarse Vrijdag geven scholen het signaal dat iedereen zichzelf mag zijn. Op de Visserschool is deze decemberdag verplaatst naar januari en uitgebreid tot de Ik-ben-ik-week. Deze week heeft ieder jaar een ander thema. In het afgelopen schooljaar was er de Wereldlunch. Daarnaast stond het huwelijk in verschillende culturen centraal. De kinderen leerden over allerlei vormen van trouwen en ze vertelden op school de huwelijksfeesten in hun cultuur.
Heleen – ‘De Visserschool is niet één week, maar alle schoolweken divers. Diversiteit is voor de leerlingen deel van de dagelijkse realiteit.’
Opstekerketting en dialoog
Op deze Vreedzame School zijn kinderen verantwoordelijk voor hun eigen geluk en dat van de mensen om hen heen. Tolerantie en open houding naar anderen dragen hieraan bij. Leerlingen leren gerichte en inhoudelijke feedback en feed forward te geven. Positief gedrag wordt benoemd. De ‘opstekerketting’ nodigt kinderen uit om inhoudelijke complimenten aan elkaar te geven, dus niet ‘je hebt een mooie trui aan’, maar vooral ‘ik vind het zo fijn dat ik jou om hulp kan vragen’.
Heleen – ‘Ook in het contact met ouders zoeken we steeds de dialoog en het wederzijdse begrip op. We doen het samen en hebben elkaar nodig: dat is heel helder.’
Geschreven door:
Marie Meeusen
Veilige aanspreekcultuur en Vreedzame Wijk
Heleen en Famke raken maar niet uitgepraat over hun mooie school. Famke vertelt over hoe de veilige aanspreekcultuur ook voelbaar is onder collega’s. Het hele team voelt zich verantwoordelijk. Het zit in het DNA van de school om bij moeilijkheden even te sparren met collega’s, bij de lunch bijvoorbeeld. Diezelfde openheid zie je ook in de leerlingenraad. Vanaf groep 4 wordt uit elke groep één kind door de klas gekozen. Elke zes weken gaat de directie in gesprek met de leerlingenraad en praten ze samen over hoe ze de school nog gaver kunnen maken.
Famke – ‘De Visserschool ligt in een Vreedzame Wijk. Alle scholen in de wijk zijn vertegenwoordigd door twee kinderen in de Wijkraad, één uit groep 7 en één uit groep 8. Met elkaar bedenken en organiseren ze verschillende activiteiten om de buurt nog mooier en leuker te maken en houden. Zo organiseren ze elk jaar een dag om de buurt schoon te maken. Dan zijn er ook verschillende leuke activiteiten en spelletjes.’
Tram 19
Heleen zou nooit meer willen werken in een school die minder divers is, de diversiteit op de Visserschool ervaart ze als enorm verrijkend. De Visserschool voelt als een Amsterdamse mini-samenleving.
Heleen – ‘Op een etentje vertelde iemand me onlangs dolenthousiast over een studiereis naar het buitenland voor een bezoek aan heel diverse scholen. Je hoeft niet te vliegen om dit te ervaren. Neem tram 19 en stap bij de Visserschool uit!’
