Wat is de Klaar voor de Start Klas?
De Klaar voor de Start Klas is een initiatief van THUIS Orthopedagogen. Het heeft als doel om de jonge kleuter die dat nodig heeft ”schoolrijp” te maken in een veilige, kleine setting – onder begeleiding van pedagogische professionals.
Het is een speciaal ontwikkelde klas voor kleuters die extra ondersteuning nodig hebben om deel te kunnen nemen aan de reguliere basisschoolklas. Het programma biedt een stimulerende omgeving waar kinderen in hun eigen tempo kunnen groeien en leren. Door middel van spel, creatieve activiteiten en gerichte begeleiding, worden kinderen voorbereid op een succesvolle overgang naar de basisschoolklas. Hoe dat gebeurt? Noortje Meijer, Pamela Burwinkel en Elize Mijnssen van THUIS Orthopedagogen leggen het verder uit in deze blog.
Vanuit verbinding
De begeleiding vindt – naast deelname aan de stamgroep – twee dagdelen per week plaats. Dat gebeurt op school in een kleuterklas. Daarnaast wordt er qua communicatie en structuur gebruik gemaakt van de richtlijnen van de school. Er wordt vanuit verbinding met ouders, school, de buurt en kind op een veilige manier samengewerkt. De focus ligt op een start zonder achterstand, meer rust en balans in de klas, minder werkdruk bij de leerkracht, meer betrokkenheid bij ouders en een veranderde groepsdynamiek.
Er wordt daarbij vanuit 3 pijlers gewerkt:
1. Communicatie: bij kind, ouders en leerkracht: iedereen werkt op één lijn samen.
2. Zelfredzaamheid: een kind voelt zich veilig doordat hij zelfredzaam is.
3. Sociaal-emotionele vaardigheden: veiligheid en persoonlijke groei is de basis om je sociaal-emotioneel verder te ontwikkelen.
En hoe werkt dat in de praktijk?
Een leerling waarbij de Klaar voor de Start Klas vorig jaar een groot succes was, was Hani. Een leerling met een liefdevolle opvoeding die niet gewend was om thuis Nederlands te praten. Hij was voordat hij naar school ging niet eerder naar een kinderdagverblijf of voorschool geweest en daardoor nog niet gewend aan het functioneren in groepen en volgens een vaste structuur. Dit was voor de intern begeleider de aanleiding om deze leerling te selecteren voor de Klaar voor de Start Klas. Dit bleek een succes: Hani kreeg een zachte landing en de aandacht die hij nodig had om zichzelf te kunnen zijn, zijn zelfstandigheid te vergroten, te leren hoe hij contact kon maken met zijn klasgenootjes en te wennen aan de schoolstructuur. Zijn moeder deed mee aan elke dagstart van 15 minuten waardoor zij zag hoe Hani gestimuleerd kon worden in zijn ontwikkeling. Na 13 weken kon Hani uitstromen en was er weer een plekje vrij voor een nieuwe leerling.
Waarom dit initiatief?
THUIS Orthopedagogen (hierna TO genoemd) is gespecialiseerd in het bieden van op maat gemaakte begeleiding aan basisschoolleerlingen in Amsterdam. We begeleiden leerlingen van groep 1 t/m groep 8. Aanvragen voor ondersteuning voor kleuters waren tot ongeveer 2020 schaars. Dat werden er sindsdien echter steeds meer. De gemeenschappelijke factor van al deze aanvragen bleek: kleuters zijn nog niet ‘’schoolrijp’’, de basisvaardigheden die nodig zijn om mee te kunnen doen met de routine van de klas ontbreken. Dit heeft een negatieve invloed op onder andere de klas dynamiek, de werkdruk bij leerkrachten, en het benutten van de potentie van de leerling. Signalering van problematiek bij kleuters komt vaak later dan nodig en de inzet van passende hulp komt nog later vanwege het traject wat daaraan vooraf gaat. Daarbij lopen aanmeldingen voor de voorschool terug en daarmee de vroegtijdige signaleringen ook. Schermgebruik van kind én ouder heeft invloed op de ontwikkeling van het kind. En ten slotte heeft de Corona periode gezorgd voor nadelige effecten op de vroege kindproblematiek. Onderzoek naar wat er nog meer van invloed kan zijn loopt.
De kleuter aanvragen groeiden zodanig, dat we bij TO dachten: dit kan anders, preventiever en duurzamer. Daaruit is in 2023 in samenwerking met verschillende schoolbesturen ons initiatief de “Klaar voor de Start Klas” ontstaan. Dit is een inclusief en tijdelijk groepsaanbod speciaal afgestemd op de behoeften van kleuters die gaan starten of net gestart zijn op de basisschool. Dit programma biedt een oplossing voor de grote groep kleuters die op dit moment een hulpvraag heeft. TO werkt daarbij nauw samen met verschillende partijen.
Welke resultaten zien we?
Instroom en uitstroom worden bepaald aan de hand van wetenschappelijk onderbouwde voor- en nametingen. Uit de nametingen van de pilotperiode bleek dat al 70% van de leerlingen positieve gedragsveranderingen laten zien. Daarnaast zagen we een toegenomen ouderbetrokkenheid, een verbetering van de ouder-kindrelatie en een verbreding van het sociale netwerk van ouders.
Op de Tijl Uilenspiegelschool in Amsterdam West bieden we sinds voorjaar 2024 op een inclusieve manier twee ochtenden in de week de Klaar voor de Start Klas, naast deelname aan de stamgroep. Daar ligt de focus op het gedrag en gaan de leerlingen naast de Klaar voor de Start Klas ook naar de reguliere klas. Na drie maanden bleek dat al 80% van de leerlingen volledig konden terugstromen naar de reguliere stamgroep. In het schooljaar 2024-2025 wordt de Klaar voor de Start Klas op meerdere scholen in Amsterdam West, Nieuw-West en Noord ingezet.
Geschreven door:
Noortje Meijer, Pamela Burwinkel en Elize Mijnssen – THUIS Orthopedagogen
Hoe werkt die duurzame inzet?
We zetten ons in voor plekken zoals IKC’s om medewerkers op de kinderopvang, voorschool en school te coachen en op te leiden, een doorgaande leerlijn van 2-7 jaar te ontwikkelen en ouderbetrokkenheid te vergroten. Het doel is om de omslag te maken van curatief naar preventief werken. We hanteren daarbij een lerend vermogen voor de medewerkers en het vergroten van het aantal kinderen dat we bereiken.
Dit vergt veel samenwerking tussen voorschool, kinderopvang en school. Maar ook met externe partijen als MOC t’ Kabouterhuis, Cordaan, het OKT, Viertaal/Kentalis en andere partijen als bijvoorbeeld Sipi, Fysio en Spel aan Huis. Deze samenwerking hopen we komend jaar gestructureerd vorm te kunnen geven om het tot een succes te maken.
Ook is het van belang dat TO een gestandaardiseerd gedragsprotocol ontwikkelt als handvat voor de medewerkers. TO zal hen daarin coachen en in die rol steeds meer afschalen omdat de medewerkers zelfstandiger zullen worden. Het doel is dat er bij de kinderopvang, voorschool en school één lijn in signalering en aanpak zal ontstaan wat de overdracht zal bevorderen en zorgt voor een doorgaande leerlijn.
Een groot focuspunt is de ouderbetrokkenheid. We willen ouders informeren via trainingen en vrijblijvende contactmomenten, in samenwerking met partners als het OKT en MOC ‘t Kabouterhuis. Ook willen we ouders op tijd bereiken. Want de vraag hoe je ouders met kinderen onder de 3,5 jaar die niet naar de voorschool gaan bereikt heerst. En als je ze bereikt, hoe motiveer je ouders dan om hun kind te laten deelnemen aan de voorschool? Het is van belang dat er in de oplossing en het trainingsaanbod wordt gekeken vanuit een cultuursensitieve blik met focus op de belevingswereld van de ouders.
Ieder kind schoolrijp naar school
De Klaar voor de Start Klas is meer dan een voorbereidingsprogramma; het vormt een fundament voor de verdere doorontwikkeling van een duurzame en inclusieve inzet op kinderdagverblijven, voorscholen en basisscholen. Met de Klaar voor de Start Klas en de duurzame inzet voor het jonge kind zetten we een belangrijke stap in de richting van een inclusieve, wijkgerichte toekomst voor alle kinderen waarbij we werken vanuit een doorgaande leerlijn van 2-7 jaar zonder schotten en vooral: in verbinding en met elkaar.
