Bron: Het Kohnstamm Instituut & Jeugd in School en Wereld
Het idee van inclusief onderwijs roept bij veel leerkrachten vragen op. Wat weten we eigenlijk over het effect ervan op de leerprestaties van leerlingen? En hoe beïnvloedt het de klas als er klasgenoten zijn met externaliserend gedrag?
Het Kohnstamm Instituut doet wetenschappelijk onderzoek op het gebied van onderwijs, opleiding, opvoeding en jeugdhulp. Voor het vakblad Jeugd in School en Wereld zet onderzoeker Annabel Vaessen de belangrijkste inzichten over inclusief onderwijs op een rij.
'Inclusief onderwijs:
leerlingen presteren even goed of
zelfs beter'
Samenvatting van de belangrijkste inzichten
Wat betekent inclusief onderwijs voor leerresultaten?
Leerlingen met speciale ondersteuningsbehoeften presteren in een inclusieve setting even goed of beter dan in aparte lessen, onder meer bij taal, lezen en wiskunde (Lindsay, 2007; Roeleveld e.a., 2014; Ruijs & Peetsma, 2009). Ook leerlingen zonder extra ondersteuningsbehoeften profiteren vaak, vooral als de extra ondersteuning goed georganiseerd is (Kalambouka e.a., 2007; Ruijs & Peetsma, 2009).
Wat betekent inclusief onderwijs voor de sociaal-emotionele ontwikkeling?
Voor leerlingen met speciale ondersteuningsbehoeften maakt een inclusieve setting vaak weinig verschil (Elbaum, 2002; Jepma, 2003; Roeleveld e.a., 2014). Soms hebben leerlingen in het gespecialiseerd onderwijs meer zelfvertrouwen en sociale acceptatie (Bakker & Bosman, 2003).
Leerlingen zónder speciale ondersteuningsbehoeften hebben vaak baat bij een inclusieve klas (Nakken & Pijl, 2000; Ruijs e.a., 2010). Ze leren bijvoorbeeld verschillen accepteren, hebben meer contact met kinderen met speciale ondersteuningsbehoeften en weten beter hoe ze deze kinderen ergens mee kunnen helpen. Ook hebben ze soms meer zelfvertrouwen. Het positieve beeld verandert wel als het gaat om leerlingen met externaliserend gedrag in de klas.
Waarom vormt externaliserend gedrag in de klas een bijzondere uitdaging?
In klassen met meer leerlingen die externaliserend gedrag laten zien, liggen de prestaties van klasgenoten gemiddeld lager, bijvoorbeeld bij rekenen, taal en examenscores. Dat laten drie grote studies uit Zweden, Israël en de Verenigde Staten zien (Bäckström, 2021; Blank & Shavit, 2016; Neidell & Waldfogel, 2008).
Conclusie
Volgens dit artikel van Het Kohnstamm Instituut draagt inclusief onderwijs doorgaans positief bij aan de leerresultaten en sociaal-emotionele ontwikkeling van zowel leerlingen met als zonder speciale ondersteuningsbehoeften. De effecten verschillen echter per groep: voor leerlingen met externaliserend gedrag vraagt inclusie om extra aandacht en begeleiding.
