Interview met Maaike Goddijn
ONDERWIJSADVISEUR – HET ABC
Met de nieuwe brochure ‘Slimme meisjes’ wil het Kenniscentrum Hoogbegaafdheid meer aandacht vragen voor meisjes met kenmerken van (hoog)-begaafdheid. Onderzoek toont namelijk aan dat deze leerlingen minder snel herkend worden en daardoor ook minder snel een passend aanbod krijgen dat aansluit bij hun educatieve behoeften.
In de brochure staat naast achtergrondinformatie ook handige tips en video’s met perspectieven van ouders en educatieve professionals. De hoofdtekst van de folder is geschreven door Maaike Goddijn en Annelies de Muijink (beide onderwijsadviseur bij Het ABC). Maaike beantwoordt een aantal vragen van Binnenplaats.
Waarom een brochure speciaal over begaafde meisjes?
“Natuurlijk roep dit vragen op als: moeten we jongens en meisjes wel als aparte groepen bekijken? En hoe zit het met leerlingen die zich niet in deze tweedeling herkennen? En is het niet juist de bedoeling om een gelijke behandeling na te streven en daarmee gelijke kansen te creëren? Toch kiezen we ervoor om specifiek stil te staan bij meisjes. In de praktijk zien we namelijk dat zij regelmatig ondervertegenwoordigd zijn in verrijkingsonderwijs.
Ook uit recent Nederlands onderzoek* blijkt dat meisjes met zeer sterke cognitieve vaardigheden – een gemeten intelligentie boven 130 – minder snel herkend worden door leerkrachten dan jongens. Zo werd meer dan de helft van de jongens met een zeer hoog IQ al opgemerkt, terwijl bijna tweederde van de meisjes met een vergelijkbaar IQ nog niet in beeld was.”
*Onderzoek: Scaliq 2024.
Waarom worden slimme meisjes minder vaak herkend dan jongens?
“Nog niet alles daarover is bekend. We weten wel dat genderstereotypen en sociale verwachtingen hierop van invloed zijn. Meisjes met kenmerken van begaafdheid laten mede hierdoor hun talenten minder expliciet zien dan jongens. Ze vertonen vaker sociaal wenselijk gedrag en stemmen hun prestaties af op wat acceptabel is binnen hun sociale groep. Hierdoor vallen ze minder op in de klas.”
Waarom is het belangrijk om aandacht te besteden aan vroege signalering van cognitief talent bij meisjes?
“Als cognitief talent ongezien blijft, kan dat leiden tot onderpresteren, een laag zelfbeeld, motivatieproblemen en uiteindelijk psychische klachten zoals faalangst of depressie. Zonder passende uitdaging verliezen deze meisjes hun betrokkenheid bij school en ontwikkelen ze geen realistisch zelfbeeld van hun eigen capaciteiten. Hetzelfde geldt voor jongens.”
Hoe kun je kenmerken van begaafdheid bij meisjes op jonge leeftijd herkennen in de klas?
“Net als bij jongens kan begaafdheid zich bij meisjes uiten in snelle taalontwikkeling, een grote nieuwsgierigheid, een goed geheugen en een sterk analytisch en creatief denkvermogen. Dit kan lastiger waar te nemen zijn wanneer meisjes hun talenten verbergen om erbij te horen of om conflicten te vermijden. Let op subtiele signalen zoals diepgaande vragen, een snel begrip van nieuwe stof en creatief denken. Kijk niet alleen naar prestaties, maar ook naar leerhouding, interesses en sociaal-emotioneel functioneren. Gebruik observaties, gesprekken én eventueel diagnostiek als hulpmiddel.”
Meer weten over begaafdheid bij meisjes?
Als aanvulling op de brochure stelde het Kenniscentrum Hoogbegaafdheid een document samen met veel gestelde vragen. Op 13 mei organiseerde het Kenniscentrum een webinar met als onderwerp ‘Slimme meisjes’.
